Ons stress systeem, om stress van te krijgen

Ons stress systeem, om stress van te krijgen!

 

Laat mij eerst beginnen met het goede nieuws: ons stress-systeem was topklasse,… zo’n 200.000 jaar geleden maar nu niet meer. En, het is dankzij ons ingebouwd stresssysteem dat we als soort “mens” nog altijd bestaan.

Stress en ons eigen stress systeem

Immers, dit systeem heeft ons heel lang geleden in staat gesteld om, wanneer we uit de bomen kwamen om voedsel te zoeken, ons lichaam klaar te maken om te vluchten, te vechten of te verstijven. Die eerste twee reacties waren zeker interessant als we een sabeltandtijger tegen kwamen op de vlakte, de derde reactie was iets minder succesvol. 

Stress, levensreddend systeem

 Dankzij dit stresssysteem (geëvolueerd op zo’n 200.000 jaar) hadden wij dus als zwakke diersoort heel wat overlevingskansen. We zagen een bedreiging en ogenblikkelijk werden de nodige hormonen in ons lichaam aangemaakt om het lichaam in opperste staat van paraatheid te brengen. Je kent de symptomen wel:

  • Snellere ademhaling om het lichaam van extra zuurstof te voorzien
  • Snellere hartslag om de spieren van extra bloed en zuurstof te voorzien
  • Zweten om het lichaam extra te laten afkoelen indien nodig
  • Maar ook: leegmaken van darmen zodat we geen extra gewicht moeten meesleuren.

Herkenbaar? 

 

Onze evolutie speelt ons parten

Eigenlijk is de mens dankzij toeval geëvolueerd tot wat we nu zijn, maar het ontwerp is verre van perfect. We hebben nog altijd organen en botten die we niet meer nodig hebben (denk aan de blinde darm en ons staartbeentje) en ook ons stresssysteem is een opeenvolging van duizenden jaren evolutie. En daar wringt nu juist het schoentje.

Onze voorvaderen hebben op een bepaald moment de mogelijkheid gekregen om gevaar te voorzien: ze DACHTEN op een bepaald moment een sabeltandtijger te zien en het lichaam begreep ogenblikkelijk dat het zich moest klaarmaken om te vechten, te vluchten of (liever niet) te verstijven. Dus, als werkelijk die tijger zichtbaar werd, dan had die mens al een aantal seconden gewonnen, ons lichaam was al klaar, dus de kans op overleven was groter.

Dit betekende ook: de mensen met het meest gevoelige stresssysteem hadden meer kans om hun genen door te geven aan de volgende generaties.ons denken maakt ons stress systeem wakker

Onze huidige sabeltandtijgers

Echt gevaarlijke fysieke situaties waarbij we moeten vluchten, bestaan gelukkig niet meer. Maar… een deadline halen, constant méé proberen zijn met alles wat gebeurt in de wereld, telkens weer  laten zien hoe succesvol we zijn, direct antwoorden op de minste “ping” van onze smartphone, dit zijn onze sabeltandtijgers van vandaag.

Ons stress systeem is hierop niet aangepast. Hoe kan het ook? Facebook, smartphones, internet, deze ontwikkelingen bestaan pas sinds een goeie 40 jaar. Evolutionair gezien: nog maar een fractie van een fractie van een seconde. Dus, ons verouderd stresssysteem doet wat het doet: het maakt het lichaam klaar om te vechten, te vluchten of te verstijven omdat het aangestuurd wordt vanuit onze GEDACHTE dat al die dingen “levensbedreigend” zijn als we niet constant en direct antwoorden.

Recht naar burn-out

Ons lichaam heeft na een levenbedreigende situatie waarin het maximaal moest presteren om te overleven een periode van rust nodig, een tijd van herstel alvorens het zich weer kon klaarmaken op een mogelijk levensbedreigende situatie en die periode van herstel, dat hebben we niet meer. We putten ons langzaam uit tot wanneer de reserves helemaal op zijn. Ons lichaam treedt dan in een laatste zelfbeschermende fase: alles stilleggen om de meest vitale organen de meeste kans op overleven te bieden.Ons lichaam gaat in burn-out modus.

Conclusie:

Levende sabeltandtijger komen we tegenwoordig niet meer tegen maar we hebben nog altijd een stress systeem dat daarvoor gebouwd is. Sindsdien is het eigenlijk niet meer geëvolueerd en niet meer aangepast aan onze nieuwste manier van leven en werken. Vandaag is stress in de meeste gevallen een idee, een gedachte die we onszelf opleggen en waardoor het lichaam in opperste staat van paraatheid komt en moet blijven. Is die volgende like op Facebook, die onmiddellijke reactie op een mail en die volgende “ping” van jouw smartphone dit allemaal waard? Gelukkig kan je die gedachte (want dat is het maar) leren ontdekken, begrijpen en met oefening zelfs opnieuw “programmeren” zodat je jezelf minder stress oplegt.

Veel succes!